lichtplanning
Oplossingen voor economische, ergonomische en esthetische vraagstukken
Onze light designers zijn samen met onze lichtadviseurs het kloppend hart van Axioma. Zij bedenken dagelijks oplossingen voor vraagstukken over energiebesparing, productiviteit of veiligheid… maar ook van imago of marketing … of van installatie- en onderhoudscomfort. Want een professionele aanpak van lichtplanning interpreteert niet alleen de verdeling van de architecturale ruimte, maar bestudeert ook aspecten als het lichtcomfort en de Total Cost of Ownership (TCO, waarin de energieconsumptie vandaag primeert).
Dergelijke vraagstukken oplossen vergt gespecialiseerde medewerkers. Kennis van verlichting is immers ook kennis van heel verschillende domeinen : lichttechniek, elektronica, fysica, biofysica, chemie, kleurenkunde, psychologie, architectuur, design, ergonomie, milieu- en energie-prestatienormen, maar ook van alle producten en systemen.
Lichtconcept
Lichtplanning begint vanzelfsprekend met een goede briefing van de lichtadviseur – antwoorden dus op elementaire vragen als daar zijn :
• Wat zijn de behoeftes van de bouwheer ? … vooropgestelde budgettering per m2, vooropgestelde levensduur en terugverdientijd …
• Wat zijn de wensen van het architectenbureau ?… gebruiksvoorwaarden, design, functionaliteit …
• Wat zijn de eisen van het studiebureau ? … inpassing in andere technieken (vb. sprinklers, airco…), energieprestatienormen, sectorgebonden en nationale normen (veiligheid, hygiëne etc.) …
De lichtadviseur vertaalt die behoeftes, wensen en eisen vervolgens naar de parameters voor de lichtberekening.
Lichtberekening
Met behulp van lichtberekeningssoftware, waarin ze de architecturale plannen en de lichttechnische data van toestellen inbrengen, berekenen onze lichtingenieurs vervolgens de gewenste lux-waarden en luminantieverdeling binnen een voorstel van type armaturen voor de verschillende ruimtes en hun respectievelijke verlichtingsniveaus – waaronder : algemene verlichting, accentverlichting, decoratieve verlichting …). Daarbij houden ze vanzelfsprekend ook rekening met diverse lichttechnische factoren die het vooropgestelde resultaat mee beïnvloeden, zoals daar zijn : reflectiewaarden, kleurtemperatuur, kleurweergave, gelijkmatigheid en verblindingsgraad. Omdat de berekening van daglichtwaarden en schaduwvorming zeer arbeidsintensief is, wordt dit alleen in specifieke gevallen gedaan. Tot slot inventariseren ze het volume en het rendement van de vooropgestelde armaturen en het verbruik van de vereiste lampen.
Het eindresultaat van de lichtberekening is een professionele lichtstudie, waarin een isolux diagram – een planmatige visualisering van de horizontale en vertikale verlichtingssterktes is opgenomen — in specifieke gevallen ook vergezeld van een vergelijkende tabel van prestaties, volumes en ramingsprijzen van de voorgestelde verlichtingsarmaturen en -systemen. In een aantal gevallen gaan ze het effect van de verlichting ook visualiseren in een fotografische 3D-voorstelling van de architecturale ruimtes.
Lichtplanning
Zodra er een consensus is bereikt tussen alle partijen wordt een uitvoeringsdossier voor installatie gemaakt, waarin naast de planmatige situering van armaturen ook een lamptabel met indicatie van type, vermogen, verbruik, levensduur ook een uitvoeringsdossier (richting lichtbron, stralingshoek etc. per armatuur) is opgenomen.
Beoordeling van verlichtingssystemen
Visueel-ergonomische aspecten t.a.v. de vormgeving van de werkplek zijn van belang voor een stimulerende werksituatie. Voor het onderzoeken en beoordelen van een ruimte met een geïnstalleerd verlichtingssysteem bestaat een goede methode, de zgn. ' visuele beoordeling ', die simpelweg gebaseerd is op een beschrijving van wat er in de ruimte te zien is.
Visueel beoordelen van de ruimte, het verlichtingssysteem, de kleuren en de vormgeving. Deze factoren beïnvloeden elkaar en kunnen moeilijk afzonderlijk worden beoordeeld. De kleuren in de ruimte mogen niet zijn vervormd en u moet uw visuele taken zonder verblinding of reflecties kunnen uitvoeren.
De visuele kwaliteit van een ruimte bepaalt voor een belangrijk deel de efficiêntie en productiviteit van uw medewerkers. Daarom is het van belang om niet blind te vertrouwen op de computerberekeningen. Probeer met onderstaande vragen een visuele beoordeling te maken van uw eigen werkplek.
• lichtniveau :
Is de ruimte of werkplek licht of donker ?
• lichtverdeling :
Hoe is het licht in de ruimte of op de werkplek verdeeld? Gelijkmatig of gevarieerd?
• lichtkleur :
Wordt de lichtkleur als warm of koud ervaren ?
• kleurweergave :
Hoe worden kleuren en voorwerpen ervaren? Als natuurlijk of als onnatuurlijk ?
• verblinding :
Merkt u hinderlijke verblindingseffecten ?
• schaduwen :
Verstoren de schaduwen uw waarnemingsvermogen ?
• reflecties :
Merkt u hinderlijke beeldschermreflecties ?
Een aantal begrippen verklaard :
• lichtsterkte : De lichtsterkte wordt uitgedrukt in candela (cd) in een absoluut bepaalde richting (1 candela=1 lumen per sterradiaal).
• verlichtingssterkte : De verlichtingssterkte wordt uitgedrukt in Lux (lm/m²) en is het quotiënt van de lichtstroom die een oppervlakte-element ontvangt en de oppervlakte van dit element (1 lux=1 lumen/m²).
• luminantie (helderheid) : De luminantie wordt uitgedrukt in (cd/m²) en geeft de (gemiddelde) helderheidsgraad aan waarmee het oog een verlicht oppervlak vanuit een bepaalde richting waarneemt.
• lichtstroom : De lichtstroom wordt uitgedrukt in lumen (lm) en geeft de totale hoeveelheid licht aan die een lichtbron per tijdseenheid uitzendt ofwel een vlak ontvangt.
• rendement (LOR) : Verhouding van de lichtstroom van het armatuur, gemeten bij specifieke praktische condities, met lichtbronnen en eigen apparatuur, én de som van lichtstromen van dezelfde lichtbron(nen) gemeten buiten het armatuur met referentie-apparatuur en specifieke in normen vastgelegde condities
• kleurtemperatuur : De kleurtemperatuur wordt uitgedrukt in kelvin (K) en bepaalt de lichtkleur van de lichtbron. Dit heeft grote invloed op het kleurklimaat van de verlichte ruimte.
• kleurweergave : De kleurweergave wordt uitgedrukt in Ra-index en geeft het effect weer dat een lichtbron heeft op de waargenomen ' kleurindruk ' van een verlicht object t.o.v. een referentie lichtbron die kleuren (bijna) ideaal weergeeft.
• specifieke lichtstroom : De specifieke lichtstroom van een lichtbron wordt uitgedrukt in (lm/W) en geeft de verhouding aan tussen de lichtstroom van de lichtbron en het vermogen dat de lichtbron opneemt. Dit getal bepaalt de efficiëntie van een lichtbron.
De specifieke lichtstroom van het systeem is de verhouding tussen de lichtstroom van de lichtbron en het vermogen dat de lichtbron opneemt plus het verlies van het voorschakelapparaat (beiden in Watt). Dit getal bepaalt de efficiëntie van het systeem (lichtbron + voorschakelapparaat).
• verblinding : Verblinding wordt veroorzaakt door een onjuiste luminantieverdeling en/of extreme contrasten. Er is verblinding die het onmogelijk maakt objecten juist te onderscheiden (TI/GR) en verblinding die een verminderd comfort tot gevolg heeft (UGR/NB).
• gelijkmatigheid : Gelijkmatigheid geeft de verhouding aan tussen minimale en gemiddelde verlichtingssterkte cq. lichtstroom op een gedefinieerd oppervlak.
Wenst u meer informatie over dit onderwerp ?
Stuur ons dan een e-mail via het contactformulier.
Of wilt u meteen een professioneel advies inzake de verlichting van uw bouwproject ? Bel ons dan op het centrale nummer + 32 56 622 130 en vraag naar één van onze lichtadviseurs.